Sklepy (nie)handlowe a społeczne

Prowadzone przez Bank Żywności w Trójmieście sklepy społeczne to miejsca, w których żywność uratowana przez zmarnowaniem jest przekazywana nieodpłatnie osobom potrzebującym na podstawie dokumentów wydanych przez instytucje pomocy społecznej lub przez Bank Żywności. Obecnie są to trzy sklepy – jeden w Gdańsku i dwa w Gdyni. Artykuł przybliża sposób funkcjonowania pierwszego z nich.

Wygląd i wyposażenie przypomina zwyczajny sklepik. Na półkach i w skrzynkach znajdują się produkty nie wymagające warunków chłodniczych, a w lodówkach i zamrażarkach mięso i wędliny, a także nabiał. W zależności od lokalizacji sklepy funkcjonują w wybrane dni tygodnia, w określone godziny. Sklepy społeczne są prowadzone w ścisłej współpracy z Urzędami Gmin, które współfinansują te przedsięwzięcia. Tym, co wyróżnia sklepy społeczne, są pochodzenie towaru, klienci i sposób „zapłaty” za produkty.

Pochodzenie towaru

Towary oferowane w sklepie społecznym to darowizny od producentów, rolników, sklepów, restauracji czy centrów dystrybucji będące produktami wycofanymi z etapu produkcji lub dystrybucji żywności lecz spełniającymi wymogi prawa żywnościowego w szczególności ze względu na zbliżający się upływ terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości lub ze względu na wady wyglądu tych produktów spożywczych albo ich opakowań. Są to zatem produkty, które nie mają wartości handlowej, mają natomiast te same walory smakowe czy wartości odżywcze, co jedzenie sprzedawane przez producentów czy dystrybutorów żywności.

Klienci

Ze sklepów społecznych mogą korzystać głównie osoby, które otrzymały skierowanie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (w przypadku sklepu w Gdańsku). Skierowanie określa, w jakie dni tygodnia klienci mogą korzystać ze sklepu i ile punktów mogą podczas tych wizyt wykorzystać. Wszystkie skierowania są wystawiane na miesiąc i mogą dotyczyć jednej osoby lub całej rodziny. Najczęściej są to osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej, którym korzystanie ze sklepów społecznych pozwala odciążyć budżet przeznaczony na zakup jedzenia. Skierowania mogą też otrzymać osoby potrzebujące, które przekraczają ustawowe limity, a mimo to wymagają wsparcia, na przykład z powodu ciężkiej choroby członka rodziny czy nagłej utraty pracy.  Ponadto z gdańskiego sklepu mogą korzystać osoby, które nie mają skierowania, ale skontaktują się uprzednio z Bankiem Żywności i oświadczą na piśmie, iż są osobami potrzebującymi (lecz mogą w ten sposób odebrać żywność trzykrotnie, po czym muszą zgłosić się po skierowanie z MOPR).

Sposób zapłaty

W sklepie społecznym w Gdańsku „płaci się” punktami. Każda osoba/rodzina na skierowaniu ma określoną liczbę punktów do wykorzystania, podobnie produkty oznaczone są różną ilością punktów. Dla przykładu kilogram owoców lub warzyw „kosztuje” 2 punkty, mięso to „wydatek” 20 punktów za kilo, a cukier lub słodycze – 36 punktów za kilo. Co ważne, każda osoba nie może jednorazowo wziąć więcej niż 2,5 kilograma żywności. Przekazywana żywność jest ewidencjonowana, dzięki czemu można zidentyfikować produkty, które cieszą się większym i mniejszym powodzeniem. Czasami zdarza się, że jeśli danego produktu jest więcej lub ma on krótki termin przydatności do spożycia, to jest on rozdawany „za darmo”, czyli nie pobierane są za niego punkty ani nie wliczany jest on do limitu 2,5 kilograma żywności dziennie.

***

Sklepy społeczne to nie tylko miejsca, w których można otrzymać darmową żywność, ale także sposób na integrację społeczną, edukację konsumencką i ekologiczną. „Klienci” najczęściej pochodzą z grup zagrożonych społecznym wykluczeniem, a wizyty w sklepie sprawiają, że mogą sami decydować o tym, czego potrzebują i odzyskiwać poczucie sprawczości. Sposób naliczania punktów za poszczególne rodzaje produktów jest elementem edukacji ekonomicznej i konsumenckiej. Każdorazowe skompletowanie zakupów wymaga namysłu, decyzja musi zostać podjęta nie tylko na podstawie potrzeb, ale i możliwości – liczby posiadanych punktów. Ponadto osoby przychodzące do sklepów muszą mieć ze sobą torby, w które zapakują zakupy, co jest elementem budowania nawyku nie używania jednorazowych opakowań. Słowo sklep, które jest definiowane jako pomieszczenie przeznaczone na cele handlowe, zyskuje inne, społeczne znaczenie.

Autorka: Aleksandra Gutowska, Federacja Polskich Banków Żywności

Konsultacja: Łukasz Jaroń, Bank Żywności w Trójmieście

Webinarium nt. bezpieczeństwa żywności

Federacja Polskich Banków Żywności zaprasza organizacje ratujące żywność i świadczące pomoc żywnościową na webinarium na temat bezpieczeństwa żywności.

Webinarium odbędzie się 19.01.2022 roku (środa) w godzinach 12.00-13.30

Spotkanie poprowadzi dr hab. prof. SGGW Joanna Trafiałek, Kierownik studiów podyplomowych „Systemy zarządzania bezpieczeństwem i jakością żywności”.

Webinarium odbędzie się na platformie Microsoft Teams. Zapraszamy do rejestracji: link.

Webinarium jest organizowane w ramach projektu „Pola Aktywności – wsparcie organizacji pomocowych ratujących żywność” z dotacji programu Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy, finansowanego z Funduszy EOG.

NGO.pl naszym patronem medialnym

Portal NGO.PL został patronem medialnym projektu „Pola Aktywności – wsparcie organizacji pomocowych ratujących żywność”, w ramach którego powstaje strona: www.ratujemyzywnosc.pl.

Portal ratujemyzywnosc.pl, opracowany przez Federację Polskich Banków Żywności w ramach programu Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy, to kolejny krok na drodze do zminimalizowania w Polsce zjawiska marnowania żywności i rozwoju wiedzy i kompetencji w tym zakresie wśród organizacji pomocowych w kraju. Informacje zebrane na portalu ułatwią lokalnym organizacjom odbieranie i przekazywanie nadwyżek żywności oraz poszerzanie wiedzy z zakresu m.in. bezpieczeństwa żywności czy obowiązujących przepisów prawa.

Portal organizacji pozarządowych ngo.pl to największe źródło informacji, wiedzy i opinii o działalności społecznej w Polsce. Jest rozpoznawany przez 78% organizacji i ma ponad 3 miliony użytkowników rocznie.

Film o ratowaniu żywności

Zachęcamy do obejrzenia filmu o ratowaniu żywności i wyzwaniach z tym związanych

Fundusz Inicjatyw Obywatelskich – edycja 2022

Do 10 stycznia 2021 roku (do godziny 14) organizacje pozarządowe, stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego, osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku
Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, spółdzielnie socjalne oraz koła gospodyń wiejskich mogą składać projekty w konkursie Fundusz Inicjatyw Obywatelskich, na jeden z trzech priorytetów programu:

  • Priorytet 2.: Organizacje obywatelskie na rzecz dobra wspólnego
  • Priorytet 3.: Organizacje obywatelskie w życiu publicznym
  • Priorytet 4.: Wzmocnienie kompetencji organizacji obywatelskich

Główne zasady udziału w konkursie to:

  • jedna organizacja może złożyć jedną ofertę w konkursie;
  • projekty mogą być realizowane od 1 marca 2022 do 31 grudnia 2024 r.;
  • maksymalna kwota dotacji uzależniona jest od Priorytetu (szczegółowe informacje w ogłoszeniu o konkursie);
  • wniesienie wkładu własnego w ramach składanych ofert nie jest wymagane.

Więcej informacji znajduje się na stronie internetowej Narodowego Instytutu Wolności.

Webinarium na temat fundraisingu

W dniu 26 listopada 2021 roku odbyło się pierwsze webinarium dla organizacji zajmujących się ratowaniem żywności i świadczeniem pomocy żywnościowej. W trakcie spotkanie, specjalistka z Instytutu Fundraisingu, pani Martyna Mazela przybliżyła sposób realizacji akcji fundraisingowych w organizacjach pozarządowych zajmujących się żywnością i żywieniem w szczególności osób potrzebujących.

Nagranie można obejrzeć na kanale Youtube.

Mamy nadzieję, że jej wiedza i doświadczenie będą inspirujące do realizacji pierwszych działań fundraisingowych.

Webinarium było organizowane w ramach projektu „Pola Aktywności – wsparcie organizacji pomocowych ratujących żywność” z dotacji programu Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy, finansowanego z Funduszy EOG.

Rezygnacja z odbioru żywności – infografika

Jakość ratowanej żywności – infografika

Fundusz Wspierania OPP – edycja 2022

Do 23 grudnia 2021 roku organizacje posiadające status organizacji pożytku publicznego, które nie osiągnęły w 2020 roku przychodów wyższych niż 100.000 złotych i terminowo zamieściły sprawozdania za lata 2018-2020 (jeśli otrzymały status OPP wcześniej niż w 2020 roku) mogą ubiegać się o grant z Funduszu Wspierania Organizacji Pożytku Publicznego.

Zadanie:

– może dotyczyć wzrostu kompetencji osób, w tym pracowników i wolontariuszy, działających w organizacjach pozarządowych;

– wzmocnienia infrastruktury organizacji poprzez np. stworzenie lub modyfikacje strony internetowej, zakup sprzętu lub inne działanie;

– może być realizowane od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 roku;

– nie może przekroczyć 10.000zł;

– nie musi zakładać wkładu własnego;

Pula środków przeznaczonych na ten konkurs wynosi 700 tysięcy złotych, a więcej informacji znajduje się na stronie internetowej Narodowego Instytutu Wolności.

Świąteczna Zbiórka Żywności

Zachęcamy do udziału w Świątecznej Zbiórce Żywności, która obędzie się w ostatni weekend listopada 2021 roku – w piątek i sobotę lub w sobotę i niedzielę (w zależności od sklepu).

Wolontariusze Banków Żywności będą zbierali w sklepach w około 560 miejscowościach na terenie całego kraju, produkty żywnościowe, które następnie zostaną przekazane osobom najuboższym.

Jeśli nie planujesz w tym czasie zakupów żywnościowych, możesz wesprzeć zbiórkę poprzez stronę internetową, wpłacając dowolną kwotę która zostanie przekazana na rzecz osób najuboższych za pośrednictwem wybranego przez Ciebie Banku Żywności.

Projekt „Pola Aktywności” realizowany jest z dotacji programu Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy finansowanego przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię w ramach Funduszy EOG.

 

PATRONAT MEDIALNY